Tijdelijke aansluitstop voor elektriciteitsaansluitingen in de provincie Utrecht

In het grootste deel van de provincie Utrecht zijn nieuwe elektriciteitsaansluitingen vanaf 1 juli tijdelijk niet meer mogelijk. Netbeheerder TenneT kondigt deze pauzemaatregel aan om overbelasting van het stroomnet en storingen te voorkomen. Dit heeft grote economische en maatschappelijke gevolgen voor de regio. Tegelijk is er een lichtpunt: de bouw van 35.000 woningen in de provincie Utrecht kan de komende jaren doorgaan.

Gedeputeerde Huib van Essen van energietransitie: "Deze pauzemaatregel is een bittere pil voor de regio Utrecht. Het is teleurstellend dat het zwarte scenario van een tijdelijke aansluitstop ondanks de gezamenlijke inspanningen met partners alsnog werkelijkheid wordt. De woningnood in onze provincie is gigantisch en de ruim 1.100 bedrijven die al op de wachtlijst staan voor een stroomaansluiting zullen nog langer moeten wachten. Maar ik ben wel heel opgelucht dat de bouw van 35.000 woningen is veiliggesteld. Ook hebben we meer oplossingen in beeld om de druk op het elektriciteitsnet te verminderen. We moeten als partners nu keihard aan de slag om deze te realiseren, zodat de regio Utrecht zo snel mogelijk van het stroomslot komt."

File op stroomnet

Netbeheerder TenneT kondigde in februari aan dat de transportcapaciteit van het elektriciteitsnetwerk in Utrecht, Gelderland en Flevoland volledig is benut. De file op het stroomnet wordt ook netcongestie genoemd. Provincies, het Rijk, gemeenten en netbeheerders hebben alles in het werk gesteld om een volledige aansluitstop in het hele gebied te voorkomen. Er geldt in het hele gebied al langer een aansluitstop voor grote bedrijven die zich daardoor niet kunnen vestigen of uitbreiden.

Ondanks de vele maatregelen is volgens netbeheerder TenneT in een deel van de regio Utrecht een pauzemaatregel nu onontkoombaar om de netveiligheid te kunnen garanderen. Daarom worden aanvragen voor nieuwe en zwaardere aansluitingen vanaf juli op een wachtlijst geplaatst tot er capaciteit beschikbaar komt. Ook het verzwaren van een bestaande aansluiting voor bijvoorbeeld warmtepompen of laadpalen, is tijdelijk niet mogelijk.

Tegelijk hebben de maatregelen ervoor gezorgd dat in de regio Amersfoort voorlopig geen aansluitstop noodzakelijk is. De gemeente Vijfheerenlanden valt technisch in een ander netwerkgebied, ook daar is voor nu geen tijdelijke aansluitstop nodig.

Oplossingen

Om de pauzemaatregel zo kort mogelijk te laten duren moet de aanpak van netbeheerders, het Rijk, ACM, gemeenten en de provincies verder worden geïntensiveerd. De belangrijkste oplossingen zijn:

• Sneller bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations en kabelverbindingen. Vooral ten noorden van Utrecht is er meer ruimte nodig op het net. Daar wordt zowel gewerkt aan uitbreiding, als aan het bouwen van nieuwe stations, met bijbehorende verbindingen. Om deze stations zo snel mogelijk te realiseren zijn er verschillende versnellingsmaatregelen specifiek voor deze stations ingesteld.
• Piekbelasting op het stroomnet beperken. Door ter plekke, op het juiste moment het net te ontlasten met het leveren van elektriciteit op piekmomenten door middel van tijdelijke gasturbines en batterijen, kan ruimte worden gevonden. Er wordt door gemeenten en provincie gezocht naar locaties voor deze oplossingen.
• Beter benutten van het net door bedrijven en huishoudens. Als bedrijven en huishoudens het stroomnet slimmer gebruiken, wordt de kans op overbelasting kleiner. Vooral in de avond, tussen 16.00 en 21.00 uur, is het vaak erg druk op het net. Als er in die piekuren minder stroom wordt gebruikt, helpt dat. Zo kan de vaatwasser na 21:00 uur aangezet worden en de auto ‘s nachts op worden geladen. Dit helpt de piekuren op het stroomnet te verminderen en verkleint de kans op een stroomstoring.

Peilmoment

De pauzemaatregel die TenneT vanaf 1 juli invoert duurt tot er weer voldoende capaciteit op het stroomnet is gecreëerd. Het Rijk en de partners gaan elk halfjaar beoordelen wat de situatie is en of er ruimte is voor nieuwe aansluitingen. Het eerste peilmoment na 1 juli is in oktober.

TenneT heeft gekozen voor een splitsing in vijf congestiegebieden binnen Flevoland, Gelderland en Utrecht-regio, om zoveel mogelijk gebieden perspectief te bieden. De provincie Utrecht heeft erop aangedrongen om een onderzoek te laten uitvoeren naar eventuele ongewenste consequenties van de opsplitsing in 5 verschillende congestiegebieden.

Gevolgen tijdelijke aansluitstop

De pauzemaatregel op nieuwe en verzwaarde stroomaansluitingen heeft voor de provincie Utrecht onder meer de volgende gevolgen:

Mobiliteit

Voor de uitrol van laadinfrastructuur betekent een aansluitstop dat nieuwe publieke laadpalen niet meer direct kunnen worden aangesloten. Dit vertraagt de groei van elektrisch vervoer. Samen met regionale netbeheerders en marktpartijen wordt gewerkt aan oplossingen om de plaatsing van laadpunten toch zoveel mogelijk door te laten gaan. Dat kan bijvoorbeeld met contracten, waarmee voertuigen alleen worden opgeladen buiten de piekuren op het stroomnet. Ook het aanbrengen van extra laadpunten op bestaande aansluitingen is een oplossing.

Economie

Voor grootverbruikers (grote bedrijven) geldt al 2 jaar een aansluitstop. Het gevolg is dat ongeveer 27 bedrijventerreinen in de provincie niet kunnen worden ontwikkeld. Ook kunnen bedrijven niet verduurzamen, uitbreiden en moeilijk verplaatsen. Dit probleem gaat zich nu ook voordoen bij het midden- en klein bedrijf (MKB).

Woningen

Grootschalige nieuwbouwprojecten die al concreet genoeg en bekend zijn bij Stedin, kunnen de komende jaren nog worden aangesloten. Daarmee zijn 35.000 nieuwbouwwoningen veiliggesteld in een gebied waar de aansluitstop geldt. Een aanvraag voor verzwaring van de huidige aansluiting, of een nieuwe aanvraag voor een nieuwbouwwoning krijgen geen garantie tot aansluiting.

Energietransitie

De energietransitie is voor een groot deel afhankelijk van elektriciteit. Door de pauzemaatregel kunnen particuliere woningeigenaren, verhuurders, MKB-bedrijven en maatschappelijke instellingen niet overstappen op elektrisch verwarmen, koken of uitbreiden, als hun huidige aansluiting dat niet toelaat.

Voor bijvoorbeeld warmtepompen, maar ook het aansturen van warmtenetten is elektriciteit nodig. Alternatieven, zoals de inzet van kleinere installaties of hybride oplossingen waar aardgas nog steeds nodig is, zijn vaak duurder.