Ruim 7 miljard kilo grondstoffen in Nederlandse ‘Urban Mine’
Elektrische apparaten in Nederlandse huishoudens en bedrijven bevatten samen meer dan 7 miljard kilo aan waardevolle grondstoffen. Daarvan bestaat 764 miljoen kilo uit strategische en kritieke grondstoffen (Critical Raw Materials). Dat blijkt uit de Nederlandse Urban Mine-analyse van Stichting OPEN. Voor het eerst zijn Europese onderzoeksgegevens doorgerekend naar de Nederlandse situatie.
De uitkomsten onderstrepen het grote potentieel van urban mining: het terugwinnen van grondstoffen uit bestaande producten en afvalstromen. Daarmee kan Nederland minder afhankelijk worden van grondstoffen uit het buitenland. Wel zijn hiervoor stevige investeringen nodig in innovatieve recyclingtechnologie.
Bovengrondse mijn
Voor de analyse combineerde Stichting OPEN – verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van elektrisch afval in Nederland – eigen markt- en afvaldata met inzichten uit het Europese FutuRaM-onderzoek uit 2025 naar urban mining. Zo ontstond een betrouwbaar landelijk beeld van de zogenoemde ‘Urban Mine’.
Kritieke grondstoffen zoals koper, aluminium, neodymium en kobalt zijn essentieel voor groene technologie, digitale infrastructuur en moderne defensiesystemen. Ze bevinden zich in miljoenen apparaten in huishoudens en bedrijven.
Enkele voorbeelden van aangetroffen volumes:
Koper: 240.841.000 kilo
Aluminium: 341.026.000 kilo
Neodymium: 1.106.000 kilo
Kobalt: 2.148.000 kilo
Volgens directeur Jan Vlak van Stichting OPEN bevat een gemiddeld Nederlands huishouden 688 kilo aan grondstoffen. “We beschikken eigenlijk over een bovengrondse mijn. Het potentieel is enorm, maar veel van deze stoffen zijn nog moeilijk terug te winnen. Dit is hét moment om te investeren in hoogwaardige recyclingtechnologie. Dat is de enige manier om minder afhankelijk te worden van grondstoffen uit het buitenland en tegelijkertijd een strategische voorsprong op te bouwen.”
Europese context: recycling blijft achter
De Nederlandse analyse is gebaseerd op het Europese rapport The 2050 Critical Raw Materials Outlook for Waste Electrical and Electronic Equipment (2025), opgesteld door het door de EU gefinancierde FutuRaM-consortium.
De hoeveelheid elektrisch afval in Europa groeit naar verwachting van 10,7 miljoen ton in 2022 naar maximaal 19 miljoen ton in 2050 – bijna een verdubbeling. Zelfs als het totale volume stabiliseert, neemt de concentratie van kritieke grondstoffen toe, onder meer door de groei van zonnepanelen, laadpalen voor elektrische voertuigen en servers in datacenters.
Een circulaire aanpak – met meer reparatie, hergebruik en ontwerp voor demontage – kan leiden tot beter grondstoffenbehoud en minder afval. Dat levert zowel milieuwinst als grotere strategische grondstoffenzekerheid op.
Volgens de Europese verordening inzake kritieke grondstoffen moet in 2030 minimaal 25 procent van de strategische grondstoffen binnen de EU afkomstig zijn uit recycling. Dat doel ligt nog ver buiten bereik, zo meldde de Europese Rekenkamer begin februari 2026. Van de 26 materialen die nodig zijn voor de energietransitie hebben er zeven momenteel een recyclingpercentage tussen de 1 en 5 procent. Tien materialen worden zelfs nog helemaal niet gerecycled.
De conclusie is duidelijk: de grondstoffen zijn aanwezig, maar de technologie en opschaling moeten volgen. Er ligt nog een grote opgave om de Europese en Nederlandse ambities waar te maken.