Product as a Service: deze bedrijven verkopen geen product, maar gebruik

Steeds meer bedrijven stappen af van het traditionele model waarbij klanten een product kopen en daarna zelf verantwoordelijk zijn voor onderhoud, reparatie en vervanging. In plaats daarvan betalen klanten voor het gebruik of de prestaties van een product. Dit wordt Product as a Service genoemd. Het model kan bedrijven helpen om grondstoffen efficiënter te gebruiken en producten langer in omloop te houden.

Van bezit naar gebruik

Bij Product as a Service (PaaS) blijft de leverancier eigenaar van het product. De klant betaalt bijvoorbeeld per maand, per gebruiksuur of op basis van de geleverde prestaties. Een bekend voorbeeld is verlichting. Een bedrijf hoeft niet zelf lampen en armaturen aan te schaffen, maar betaalt voor de hoeveelheid licht die wordt geleverd.

Voor de leverancier ontstaat hierdoor een andere verantwoordelijkheid. Omdat het product eigendom blijft van het bedrijf, wordt het aantrekkelijker om producten energiezuinig, reparabel en duurzaam te ontwerpen. Een product dat langer meegaat, kan immers meerdere klanten bedienen.

Philips maakt verlichting als dienst

Een bekend voorbeeld is Signify, het voormalige Philips Lighting. Het bedrijf biedt onder meer Light as a Service aan. Klanten betalen daarbij voor verlichting en de bijbehorende dienstverlening, terwijl Signify verantwoordelijk blijft voor de installatie, het onderhoud en het beheer.

Hierdoor kunnen organisaties investeren in goede verlichting zonder alle producten vooraf te hoeven kopen. Wanneer verlichting efficiënter wordt of onderdelen moeten worden vervangen, kan de leverancier dit binnen het dienstmodel regelen.

Bundles maakt huishoudelijke apparaten een dienst

Ook huishoudelijke apparaten kunnen volgens het Product as a Service-model worden aangeboden. Het Nederlandse bedrijf Bundles verhuurt onder meer wasmachines, drogers en vaatwassers. Klanten betalen een vast bedrag per maand voor het gebruik van een apparaat, waarbij onderhoud en reparatie onderdeel zijn van de dienstverlening.

Omdat Bundles eigenaar blijft van de apparaten, heeft het bedrijf er belang bij dat deze zo lang mogelijk meegaan. Bij een defect wordt het apparaat gerepareerd en wanneer het uiteindelijk wordt vervangen, kan het worden opgeknapt of opnieuw worden ingezet. Zo ontstaat een model waarbij niet het bezit van een nieuwe wasmachine centraal staat, maar het leveren van schone was als dienst.

Een ander verdienmodel voor bedrijven

Product as a Service verandert niet alleen de relatie met de klant, maar ook het verdienmodel van een onderneming. In plaats van een eenmalige verkoop ontstaat een langdurige relatie waarin onderhoud, reparatie, upgrades en terugname onderdeel kunnen zijn van het aanbod.

Dat kan financiële voordelen opleveren, maar vraagt ook om een andere manier van ontwerpen en produceren. Leveranciers moeten vooraf nadenken over wat er met een product gebeurt wanneer een contract eindigt. Modulaire producten, eenvoudig vervangbare onderdelen en goede registratie van materialen worden daardoor belangrijker.

Niet ieder product is geschikt

Product as a Service klinkt aantrekkelijk, maar het model werkt niet voor ieder product even goed. Een leverancier moet voldoende controle kunnen houden over het gebruik, onderhoud en de levensduur. Ook moeten de kosten van terugname, reparatie en transport opwegen tegen de opbrengsten.

Toch groeit de belangstelling. Vooral bij producten met een relatief hoge aanschafprijs, regelmatig onderhoud of een lange technische levensduur biedt het model mogelijkheden. Denk aan verlichting, machines, meubels, apparatuur en mobiliteitsoplossingen.

Product as a Service kan daarmee een belangrijke rol spelen in de overgang van een economie waarin zoveel mogelijk producten worden verkocht naar een model waarin bedrijven vooral waarde leveren door producten zo lang en efficiënt mogelijk te laten functioneren.