Giftige bloemen en falende regels: tijd voor systeemverandering

Wie met Valentijnsdag of bij een andere gelegenheid een bos bloemen cadeau doet, geeft ongemerkt vaak ook een cocktail aan pesticiden mee. Dat blijkt uit een steekproef van Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) onder zeventien boeketten rozen, gemengde bloemen en tulpen. In veel gevallen gaat het om middelen die vanwege hun schadelijkheid binnen de EU verboden zijn.

Zelfs zogenoemd ‘duurzame’ boeketten met een MPS-label bleken resten van (verboden) pesticiden te bevatten. Eerder waarschuwde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al dat hoge gehalten pesticiden op geïmporteerde bloemen risico’s kunnen opleveren, vooral voor bloemisten en het milieu.

Vooral importbloemen zwaar belast

De onderzochte gemengde boeketten en rozen blijken sterk vervuild. Vooral snijbloemen uit landen buiten de EU, zoals Kenia en Ethiopië, worden geteeld met veel bestrijdingsmiddelen, waaronder stoffen die in de EU niet zijn toegestaan.

In één bos rozen werden 26 verschillende pesticiden aangetroffen, waarvan 13 verboden in de EU. Een gemengd boeket bevatte zelfs 35 verschillende stoffen, waarvan 9 verboden.

Volgens PAN-NL lopen bloemisten en andere beroepsgroepen die veel met geïmporteerde bloemen werken gezondheidsrisico’s door langdurig contact met deze middelen. Ook uitgebloeide boeketten vormen een probleem: ze bevatten te veel giftige stoffen om veilig te composteren en kunnen zo het milieu belasten.

Geen wettelijke limieten

Voor resten van pesticiden op groente en fruit gelden wettelijke maximumwaarden. Voor snijbloemen en andere sierteeltproducten bestaan zulke limieten niet. Dat betekent dat het aantal en de hoeveelheid pesticiden op bloemen in principe onbeperkt zijn, ook wanneer het gaat om gevaarlijke stoffen die in de EU verboden zijn.

In vijf onderzochte bossen rozen en acht gemengde boeketten werden in totaal 87 verschillende pesticiden aangetroffen. Ruim driekwart daarvan (78 procent) heeft schadelijke eigenschappen voor mens en/of natuur. Bijna een derde van de aangetroffen stoffen is in de EU verboden.

Kritiek op duurzaamheidslabels

Ook het internationale MPS-certificeringssysteem (More Profitable Sustainability), ontwikkeld door Nederlandse siertelers, ligt onder vuur. Het systeem staat het gebruik toe van pesticiden die in de EU verboden zijn, zolang ze in het productieland zijn toegestaan. In exportlanden als Kenia en Ethiopië zijn veel middelen die in Europa niet meer mogen worden gebruikt, nog wel toegestaan.

In het onderzoek werden in meerdere MPS-gecertificeerde boeketten verboden pesticiden aangetroffen. Slechts één bos rozen – met zeven verschillende residuen en zonder verboden middelen – voldeed aan die norm. Dit boeket met een MPS A+-label was in Nederland geteeld. Andere gecertificeerde boeketten bevatten tot 27 verschillende stoffen, waaronder meerdere verboden pesticiden.

“Bloemen staan symbool voor liefde en zorg, maar achter veel boeketten gaat een giftige werkelijkheid schuil. Dat er geen enkele wettelijke limiet is voor pesticiden op snijbloemen is onacceptabel. Wie een boeket cadeau doet, verwacht iets moois, niet iets giftigs. Dit systeem faalt en moet dringend op de schop,” aldus Margriet Mantingh, voorzitter van PAN-NL.

Grote verschillen tussen verkooppunten

De twee onderzochte boeketten van tuincentrum Tuinland scoorden het slechtst. Een bos rode rozen bevatte 26 verschillende stoffen, waarvan 13 verboden in de EU, met een totaalgehalte van 65,8 mg/kg. Een gemengd boeket van hetzelfde tuincentrum bevatte 35 verschillende pesticiden, waarvan 9 verboden – het hoogste aantal in het onderzoek.

Ook boeketten van supermarkten, een tankstation en zelfs een ziekenhuis bleken vervuild. In gemengde boeketten van Albert Heijn en Shell werden respectievelijk 26 en 16 stoffen aangetroffen, waarvan in beide gevallen twee verboden middelen. Rode rozen van Jumbo bevatten 14 pesticiden, waarvan één verboden. Een bos rozen gekocht bij het UMC Utrecht bevatte 25 verschillende stoffen, waarvan vijf verboden.

Tulpen uit Nederland scoren beter

In vier onderzochte bossen tulpen – allemaal uit Nederland – werden in totaal negen verschillende pesticiden aangetroffen, variërend van twee tot zes per bos. Het hoogste gemeten gehalte was 0,35 mg/kg. Er werden geen verboden pesticiden gevonden.

Conclusie en advies

Volgens PAN-NL vormt de vervuiling van rozen en gemengde boeketten met gevaarlijke en verboden pesticiden een gezondheidsrisico voor iedereen die eraan wordt blootgesteld, met name bloemisten, veilingmedewerkers en telers in exporterende landen.

De organisatie pleit voor wettelijke limieten voor pesticidenresiduen op sierteeltproducten en stelt dat het huidige certificeringssysteem tekortschiet.

Aan consumenten adviseert PAN-NL om te kiezen voor biologisch gekweekte seizoensbloemen of sierplanten, of een alternatief cadeau. Ook het expliciet vragen naar biologische bloemen in winkels kan volgens de organisatie bijdragen aan meer aanbod.

Wie toch een vervuild boeket ontvangt, kan de resten beter bij het restafval weggooien en niet op de composthoop of in de gft-bak, om te voorkomen dat schadelijke stoffen opnieuw in het milieu terechtkomen.