Batterijopslag op het bedrijfsterrein: wat je moet weten over brand- en explosierisico

Steeds meer bedrijven plaatsen een batterij om zonnestroom op te slaan, pieken af te vlakken of een laadplein mogelijk te maken. Dat is goed nieuws voor het net. Het brengt ook een risico mee dat bij de meeste ondernemers nog niet op het netvlies staat.

Waarom bedrijven een batterij plaatsen

Netcongestie, eigen zonnepanelen en de elektrificatie van het wagenpark maken een energieopslagsysteem voor veel bedrijven aantrekkelijk. Zo'n systeem bestaat meestal uit lithium-ionbatterijen in een kast of container, met een omvormer en een besturing die de cellen bewaakt. In normaal bedrijf is dat een betrouwbare installatie die weinig aandacht vraagt.

Het scenario waar het om gaat

Het risico zit in een storing die thermal runaway wordt genoemd. Een cel raakt oververhit, bijvoorbeeld door een beschadiging, een fabricagefout, overlading of hitte van buitenaf. De reactie in de cel houdt zichzelf daarna in stand en kan overslaan naar de cellen ernaast.

Daarbij komen gassen vrij. Een deel daarvan is brandbaar, zoals waterstof en koolmonoxide. Een ander deel is giftig, waaronder waterstoffluoride. In de meeste gevallen ontsteken die gassen direct en ontstaat er een batterijbrand. In een besloten kast, container of technische ruimte kunnen ze zich ook ophopen en later ontsteken. Dan is er naast brand kans op een explosie.

Wat er in Nederland voor geregeld is

Voor energieopslagsystemen met lithiumhoudende batterijen is er de richtlijn PGS 37-1. Die beschrijft met welke maatregelen de risico's te beheersen zijn. Welke eisen in een concrete situatie gelden, hangt af van de omvang en de plaats van de installatie. Het is verstandig om dat vroeg na te vragen bij de gemeente en de veiligheidsregio.

Daarnaast blijft de werkgever verantwoordelijk voor de veiligheid van mensen die bij de installatie werken. Het scenario hoort daarom in de RI&E thuis. Of ook de bepalingen over explosieve atmosferen uit het Arbobesluit van toepassing zijn, volgt uit de beoordeling van de installatie. Is dat het geval, dan hoort daar een explosieveiligheidsdocument bij. Ex-Machinery geeft een uitleg over het explosieveiligheidsdocument volgens ATEX 153.

Vijf praktische punten

Plaats en afstand. Volg voor de opstelplaats de richtlijn en de voorschriften van de leverancier, en houd rekening met gebouwen, vluchtwegen en de erfgrens.

Detectie en ventilatie. Laat de leverancier vastleggen hoe gas en warmte worden gedetecteerd en afgevoerd, en wat het systeem doet bij een alarm.

Afspraken met de brandweer. Zorg dat de veiligheidsregio weet dat de installatie er staat, waar hij staat en hoe hij is af te schakelen.

Onderhoud en bewaking. De besturing bewaakt de cellen, maar iemand moet de meldingen zien en erop handelen. Leg vast wie dat is, ook buiten kantoortijd.

Instructie. Medewerkers en monteurs horen te weten dat een kast of container na een alarm niet zomaar wordt geopend, en welke apparatuur zij bij werkzaamheden mogen gebruiken.

Goed voorbereid is het risico beheersbaar

Batterijopslag is een volwassen techniek die op veel plaatsen zonder problemen werkt. Het risico is klein, maar de gevolgen kunnen groot zijn, en dat rechtvaardigt een zorgvuldige voorbereiding. Wie de richtlijn volgt, de installatie meeneemt in de RI&E en heldere afspraken maakt met leverancier en brandweer, heeft de belangrijkste stappen gezet.